Г1АЛГ1АЙ МЕХКА КЪАМАН ЮКЪАРА ГАЗЕТ

Дирижёра сийдола никъ

Вай республикан столица Шолжа-ГIалий тIа йолча хана, каст-каста водар со цигарча музыкальни училище. Дукха гIалгIай бар цига болх беш а дешаш а. Царех язде а уж бовза а ловра. Масала, са вIашагIкхетар хилар Медов Альбертаца. Из вокалист (иллиалархо) вар, цига дешача кагирхошта ший говзал дIалуш а вар. Цу хана цига деша ягIар Ахциева Хадижат. ТIехьагIа цох гIоръяьнна иллиалархо хилар. Карарча хана из Бельге ях. Иштта са хоза бувзамаш дар Яндиева Мадинатаца. Цкъа а шозза а яхар санна, «Сердало» газетага гIолла гIалгIай йоI дIайовзийтар аз республике бахача наха. Цо сона денна тайп-тайпара хоза сурташ а дар, ший балха тIа даьха. Амма, Шолжа-ГIалий тIа тIема хьал эттача заман чухь, дайра уж а кхы дуккхадараш а.

ЦIаьхха, се фаьлгашка дувцача дунен тIа кхаьчача санна хеталу сона: дехьара, сехьара, хьаллара, Iоара хьахоз дега тоам беш долча чIондаргий, фортопьяной, каьхата а дахчан а пандарий декар. Шолжа-ГIалий тIарча музыкальни училищен уйча вIашагIкхет тайп-тайпарча классашкара араювлаш йола оазаш, айлу, дунен чугIолла дIаярж. Царех цхьачарех хьахулаш санна хет, лир доагача седкъий сердал, моажача маьлха низ бола зIанараш, хIаьта вокхарех овла боаллаш да аьнна хеталу денал, майрал, эхь, сий эздел санна дола хIамаш…

Ткъаь пхийтта шу хьалха, лакхе дийцача тайпара, училище хьежаш латтар со, Яндиев Мухьмада Мадинат хьаярга. Юха а моцагIа се цунга хьежаш лаьтта ха дагаух сона.Ткъаь пхийтта шу… Ма сиха дIаяхар из ха! Цхьаволчун вахаре зувргйолаш лар йитаяц цу хано, вокхан дукха хIама де, наха накъавала вIаштIехьадаьннад. Мадината вахаре а дукха эргалонаш хиннай цу йIаьхача юкъа. Хьалха мо сайна хьалхашка латташ санна хеталу юкъерча дегIара, вахаро дукха хьийста а бочаяьха а йоаца кхалсаг. Цо дувцачунга ладувгIача хана, цун къамаьлаца дукха дика оагIонаш зувра аз. Царех яр вайнаьха сий долча виIий Яндиев ЗаIамий хинна яхь, иштта яхь я аьнна хийтар сона Мадината. Жамалдий меттаца хиннар санна хьаькъал, кIоаргал зийра аз цо оалача дешаца, телевидене а радио а цIихезача диктора Яндиева Лидайяр санна дега тоам беш яр йиIий оаз. Лакхе аз хьоахабаь нах Мадината тайпан йижарий, вежарий ба, цIена баьха, къаман яхь лакха лоаттаяь нах ба уж. Из гIулакх дIахохьош, цу новкъа яьнна хьайоагIа Мадинат а.

Яндиева Мадинат 1942 шера октябрь бетта 19 дийнахьа Буро тIа яьй. Из я къаман эггара хьалхара оперно-симфонически профессиональни дирижёр. МоллагIа хIама дIадоладеча сага даим а халагIа хул: цхьаккха саг ца вахача моттиге гIолла никъ боаккхаш лела веза, дукха хул цу новкъа духьаленаш, уйла е езаш, хьаькъал, сабар, денал эшаш йола моттигаш. Оамалца уж хIамаш долча сага мара карагIдалац, дIадоладаь дика гIулакхаш, наькъаш толамца чакхдаха. Мадината Iобиллаб, дунен музыка я ала мегаргдолча классически музыкага бода никъ. Из йоккхача дирижированега кхаьчай. Цо хержа болх, гIулакх харжа безам болча тIехьа тIабоагIача къонабарий хIаране ше-ший никъ хургбале а, хIаьта а Мадината вахарах хьокхам хургба царна.

Шолжа-ГIалий тIарча музыкальни училище деша отта йоагIача хана, гIалгIай берашха йолча йоIа П. Чайковске, А. Хачатуряна, И. Баха, И. Римский-Корсакова, кхы дуккхача гIорбаьннача композиторий цIераш яйза Iацар, цунна йовзар шоай синой гIоздалар е цар лазар гойташ, вахара уйла еш е хозало цецбахар дувцаш цар язъяь ашараш. Цох ший хургболча балха говзал лаьрхIа Iацар Мадинат, из музыка хIара дийнахьа вайна гонахьа долча вахарах йиза йолга ховра цунна. Делхаш дола догIа, къувкъа ди, малх хьажар, шелал оттар, бIаьсти ялар, гIа Iодожар, саг хьахилар, цо маьлха дуне дитар – уж шедар ашарий оазашка гIолла зувра Яндиевас. Шолжа-ГIалий тIарча музыкальни училище деша эттар Мадинат, хора дирижёр хургйолаш. Цхьачар из дIахезача, ца кхеташ, баламаш озар; вокхарна цо хержача наькъах дош хетацар; кхоалагIбараша из никъ къоабалбора, бакъда уж кIезига бар. Царна хацар мел дукха деза из гIулакх йоIа, цо мел чIоагIа цунца ший уйлаш ювз.

Дешар, дика толамаш доахаш, чакхдоаккх Яндиевас, амма дешарца бувзабенна никъ цу тIа чакхбаьннарг лархIацар цо. Из уйла йолаш Ленинградерча И. А. Римский-Корсакова цIерагIча консерваторен чуйоагIача училище диъ шу доаккх. Цул тIехьагIа, Шолжа-ГIалий тIарча музыкальни училище хоровой дирижироване отделене хьехархо, Нохч-ГIалгIай паччахьалкхен филармоне симфонически оркестра дирижёра ассистент, шоллагIа дирижёр йолаш балхаш ду цо.

Хораца беча балха говзанч яле а, бакъда оркестраца болх бара дукха шаьрде, Iомаде дезаш хIамаш дар Мадината. Цу шин дирижированена юкъе цхьацца башхалонаш хиларца дувзаденна дар из. Хораца болх беш ше-ший метта дIаоттае езараш наьха оазаш я, оркестре царна когаметта музыкальни инструментий екар хул. Кулга оамалца беча балха а цхьацца вIаший эргаш хIамаш дар укхаза. Москвера П. Чайковске цIерагIара консерватори. ХIанз Мадинат енаяр кхаь бетта оперно-симфонически дирижироване кIоаргаленашка кхача. Юха а Ленинград. Дешар, наб йоаца бийсаш, къахьегамах дизза дола денош. Отташе а шоллагIча курсе деша отт Мухьмада Мадинат Ленинградерча консерваторе оперно-симфонически дирижироване факультете. ХIанз шийна дагаяьллача лакхаленга кхача гарга яр из. Цунга кхача гIерташ къахьег цIихеза волча профессорца, башхача хьехархочунца А. С. Дмитриевца музыка тайпаш, оркестраца из дIалакхара, дIалокхаш кулгал дара белгалонаш йовзаш. Музыкальни студе увттаеча спектаклашка хьежаш, йоашхаш, цох пайда эцаш моттигаш хул Мадината дешарца. Кхы а чоалхне йола музыка кхетае из Iамар хьагойт цу масало. Цига дийша цIаеначул тIехьагIа, кхыча тайпара тIаийцар Мадинат Нохч-ГIалгIай республикерча керттерча симфонически оркестро, цо зийра дирижёр дикка дегIаена хилар, оперно-симфонически дирижёр хинна из дIаэтталга.

Мадинат хьехаш хул цхьан хана ше деша яьгIача республикан музыкальни училище. Цу заман чухь оркестраца болх беш яцар из. Бакъда йоккхача, дикка говзал йолча музыкантех латтача коллективаца мичча хана а ше болх бергхиларах догтийша яр. Иштта хила а хилар. Цхьан юкъа из яха дIайода Парагвай яхача мехка. Дикка ха йоаккх цо цига музыкальни академе ректора болх беш. ДIахора итт шу совгIа ха Латински Америке йоаккх. Ший никъ шаьрбеш, йоккхача коллективаца болх бара поалхам Iоаеш, дIахьу цо уж шераш. Мехка гаьна ше яле а, хьаяьнна моттиг, гIалгIай мохк бицбеш хиннаяц из цIаккха. Цудухьа цIайоагIа даьй баьхача лаьтта. Каст-каста Магасе го йиш яр Яндиева, йодаш-йоагIаш, тика чу чувахача. Из бIаргагор даим дег тIа хоза лар юташ хулар. Из санна бола нах, арахьа бIаргабайча массанена бовза безар юхь тIара, цар сий де дезар. Вай хIанз а Iемадац ишттача наьха хIама лакха лоаттаде. Цхьан Iуйран гIалгIай кхалнаха автобуса чу Мадинатаца айхьаза къамаьл деш хезар сона, моттигаш къайса. МоллагIча сага, хьалгIетта, цунна моттиг дIаелча а хIама доацаш саг я Мадинат. Нагахьа санна из белггала малий хайнадаларе, цу кхалнаха из дергдацар аьнна хет сона. Вай даьннадац воашта юкъе инаралаш леларга, композитораш, йоазонхой леларга, цудухьа цар доаггIаш дола сий де а хац. Цкъа тоадала мег вай.

Яндиева хIанз мичай хар духьа, из йовзаш болча нахага телефон техар аз, дирижёр Москве я аьлар сога. Со цунна тIакхоачача вацар, хIаьта а гIалгIа из хилар даим дег тIа йIовхал лоаттаеш да.

С. Арчаков

11.10.2017 21:34
71

Комментарии

Нет комментариев. Ваш будет первым!
Загрузка...